تدابیر امنیتی علیه امام حسن عسكری(ع)
اسناد و شواهد بسیاری در دست است كه از یك سو عمق شیطنت و وسعت نقشه‏های خائنانه دربار عباسی در مورد امام عسكری - علیه السلام- و یارانش را نشان می‏دهد، و از سوی دیگر هشیاری و تدابیر امنیتی امام را بخوبی جلوه گر می‏سازد كه از آن جمله چند مورد یاد شده در زیر را می‏توان نام برد:
1 - «ابو هاشم داود بن قاسم جعفری»[1] می‏گوید: ما چند نفر در زندان بودیم كه «امام عسكری» و برادرش «جعفر» را وارد زندان كردند. برای عرض ادب و خدمت، به سوی حضرت شتافتیم و گرد ایشان جمع شدیم. در زندان، مردی «جمحی» (خ ل: عجمی) بود و ادعا می‏كرد كه از علویان است. امام متوجه حضور وی شد و گفت: اگر در جمع شما فردی كه از شما نیست نمی‏بود، می‏گفتم كی آزاد می‏شوید. آنگاه به مرد «جمحی» اشاره كرد كه بیرون رود، و او بیرون رفت. سپس فرمود: این مرد از شما نیست، از او بر حذر باشید، او گزارشی از آنچه گفته‏اید برای خلیفه تهیه كرده كه هم اكنون در میان لباسهای اوست. یكی از حاضران او تفتیش كرد و گزارش را كه در لای لباس پنهان كرده بود، كشف كرد، مطالب مهم و خطرناكی درباره ما نوشته بود.[2]
این حادثه نشان می‏دهد كه حتی در زندان هم برای كنترل امام و شیعیان، مأمور مخفی گماشته بودند.
2 - یكی از یاران امام بنام «احمد بن اسحاق» می‏گوید: به حضور امام رسیدم و از او درخواست كردم كه چیزی بنویسد و من خط او ببینم تا اگر نامه‏ای از او رسید، خطش را بشناسم (و دشمن نتواند بنام امام نامه جعل كند) امام فرمود: خط من، گاهی با قلم باریك و گاهی با قلم پهن است، اگر چنین تفاوتی مشاهده كردی نگران نباش...[3]
3 - یكی از یاران امام می‏گوید: ما گروهی بودیم كه وارد سامرّا شدیم و مترصّد روزی بودیم كه امام از منزل خارج شود تا بتوانیم او را در كوچه و خیابان ببینیم. در این هنگام نامه‏ای به این مضمون از طرف امام به ما رسید: هیچ كدام بر من سلام نكنید، هیچ كس از شما به سوی من اشاره نكند، زیرا برای شما خطر جانی دارد! [4]
4 - «عبدالعزیز بلخی» می‏گوید: روزی در خیابان منتهی به بازار گوسفند فروشها نشسته بودم. ناگهان امام حسن عسكری را دیدم كه به سوی دروازه شهر حركت می‏كرد. در دلم گفتم: خوب است فریاد كنم كه: مردم! این حجت خدا است، او را بشناسید. ولی با خود گفتم در این صورت مرا می‏كشند! امام وقتی به كنار من رسید و من به او نگریستم، انگشت سبابه را بر دهان گذاشت و اشاره كرد كه سكوت! من بسرعت پیش رفتم و بوسه بر پاهای او زدم. فرمود: مواظب باش، اگر فاش كنی، هلاك می‏شوی! شب آن روز به حضور امام رسیدم. فرمود: باید رازداری كنید وگرنه كشته می‏شوید، خود را به خطر نیندازید. [5]
5 - در زمان امام عسكری - علیه السلام - شخصی از علویان به عزم كسب و كار از سامرّأ بیرون آمده و به سوی بلاد جبل (قسمتهای كوهستانی غرب ایران تا همدان و قزوین) رفت. شخصی از دوستداران امام از مردم «حلوان» (پل ذهاب) به او برخورد كرد و پرسید:
- از كجا آمده‏ای؟
- از سامرّأ.
- آیا فلان محله و فلان كوچه را می‏شناسی؟
- آری.
- از حسن بن علی خبری داری؟
- نه.
- برای چه به جبل آمده‏ای؟
- برای كسب و كار.
- من پنجاه دینار دارم، آن را بگیر و با هم به سامرّأ برویم و مرا به خانه حسن بن علی (عسكری) برسان. علوی پذیرفت و او را به خانه امام برد...[6] .
این ماجرا بخوبی نشان می‏دهد كه به واسطه كنترل بسیار شدید حكومت، دسترسی به امام تا چه حدّ دشوار بوده است.
از طرف دیگر، مبلغی كه مرد حلوانی - در برابر راهنمایی او به خانه حضرت - به شخص علوی پرداخت، نشانه اهمیّت دیدار با امام در آن روزگار است، زیرا پنجاه دینار در آن زمان مبلغ قابل توجهی بوده است (ارزش یك دینار در آن زمان را برخی از دانشمندان، معادل یك شتر دانسته‏اند[7] )، بنابراین پنجاه دینار از نظر قدرت خرید در آن زمان، مثل این بوده است كه كسی در زمان ما، قیمت پنجاه شتر را بپردازد!
[1] . ابوهاشم جعفرى از نسل جعفر طیّار (سمعانى، الأنساب، ج 1، ص 67) و اهل بغداد بود و از چهره‏هاى بسیار درخشان و گرانمایه شیعه و از یاران بسیار صمیمى امام جواد و امام هادى و امام عسكرى - علیهم السلام - به شمار مى‏رفت و نز د آنان مقام ومنزلت والایى داشت (محمد تقى شوشترى، قاموس الرجال، ج 4، ص 255 - 258) او كه مردى آزاده و شجاع و بى باك بود، در سال 252 ه در بغداد بازداشت، و به زندان سامرّأ منتقل گردید (خطیب، تاریخ بغداد، ج 8، ص 369 - سمعانى، الأنساب، ج 2، ص 67). به گفته شیخ طوسى، زندانى شدن او و همراهانش، با قتل «عبد الله بن محمد عباسى» مرتبط بوده است (الغیبه، تهران، مكتبه نینوى الحدیثه، ص 136). طبرسى مى‏گوید: او در سال 258 ه. ق با امام عسكرى و گروهى از علویان در زندان بوده است (اعلام الورى، ص 373). خطیب بغدادى و سمعانى، در گذشت او را در سال 251 نوشته‏اند.
[2] . ابن صباغ مالكى، الفصول المهمه، ط قدیم، ص 304 - شبلنجى، نور الأبصار، قاهره، مكتبه المشهد الحسینى، ص 166 - على بن عیسى الاربلى، كشف الغمّه، تبریز، مكتبه بنى هاشمى، 1381 ه. ق، ج 3، ص 222 - طبرسى، اعلام الورى، ط 3، دار الكتب الاسلامیه، ص 373 - ابن شهر آشوب، مناقب آل ابى طالب، قم، كتابفروشى مصطفوى، ج 4، ص .437
[3] . ابن شهر آشوب، همان كتاب، ج 4، ص .433
[4] . مجلسى، بحار الأنوار، ط 2، تهران، المكتبه الاسلامیه، 1395 ه. ق، ج 50، ص .269
[5]. مسعودى، اثبات الوصیه، الطبعه الرابعه، نجف، المكتبه الحیدریه، ص .243
[6] . على بن عیسى الاربلى، كشف الغمّه، تبریز، مكتبه بنى هاشمى، 1381 ه. ق، ص .216
[7] . شریف القرشى، باقر، حیاه الامام الحسن العسكرى،، بیروت، دار الكتاب الاسلامى،، 1409 ه. ق، ص .181
مهدي پيشوايي- سيره پيشوايان، ص 623
اندیشه قم